2. Bericht van het bestuur

Avebe sluit het boekjaar af met een prestatie-indicator van 136,79 euro per ton zetmeelaardappelen. Dat is een stijging ten opzichte van voorgaande jaren. Het coöperatief resultaat is dit boekjaar 5,1 miljoen euro. We halen steeds meer uit Avebe. Bovendien zien we positieve ontwikkelingen in de voedingsmiddelenmarkt en verduurzamen we continu. Ook is de efficiëntie en betrouwbaarheid van onze lijnen toegenomen. We verbreden de inzet van onze technologie, innovatie en kennis om zo het verdienvermogen van de coöperatie sneller te laten groeien. Met de lancering van de nieuwe Averis-strategie zetten we ook hier in op het continu verbeteren van het saldo van de zetmeelaardappelteelt. De solvabiliteit is met 36,5 procent iets hoger dan vorig jaar, waarbij we streven naar 40 procent. De vrije kasstroom is net als vorig jaar positief, het eigen vermogen gegroeid en de voorraden zijn lager.

In totaal is in het boekjaar 2024/2025 voor 60 miljoen euro geïnvesteerd. Daarbij lag de nadruk op preventieve vervangingen die tegelijkertijd zorgen voor waterbesparing en CO₂-reductie, zoals de decanters in Gasselternijveen. Ook zijn substantiële investeringen gedaan in IT en is geïnvesteerd om de productielocatie in Foxhol flexibel in te zetten. Met de goedkeuring van de herfinanciering is bovendien de financiële positie van de onderneming verder versterkt.

De productie van aardappelzetmeel is dit boekjaar met 4 procent gestegen ten opzichte van het vorige boekjaar. Deze stijging is mede te danken aan de betere beschikbaarheid van aardappelen, waardoor sommige productielocaties langer hebben doorgedraaid dan vooraf verwacht. In dit verband spreken we specifiek over de natieve productie uit onze aardappelmeelfabrieken, aangezien het totale productievolume bij Avebe meerdere productstromen omvat. Het verkoopvolume daalde met 2 procent en de netto-omzet daalde met 2 procent ten opzichte van het vorige boekjaar. 

Na twee jaar van daling was de grondstoffenaanvoer dit boekjaar goed geborgd. Er waren voldoende zetmeelaardappelen beschikbaar om onze productie stabiel te laten draaien. Voor volgend boekjaar zien we een toename in het zetmeelaardappelareaal. Om het saldo van de zetmeelaardappelteelt in de breedte te verbeteren, is een nieuwe Averis-strategie uitgerold. Deze strategie richt zich op een breder verdienvermogen voor Averis en een sterkere waardepropositie voor onze leden. Dat betekent niet alleen eerder toegang tot specifieke rassen en gunstigere pootgoedprijzen, maar ook concrete voordelen zoals hulp bij de logistiek.

Na meerdere jaren van uitdagende oogstomstandigheden, waren ondanks een latere start van het pootseizoen, de groei- en oogstomstandigheden goed. In augustus 2024 ging de campagne van start. In het Duitse gebied KPW verliep de start voorspoedig, met een eerste verwerking in Dallmin en een vervolg begin september in Lüchow. In Nederland daarentegen kende de campagne een uitdagende start. Door een brand bij één van onze leveranciers was een cruciale hulpstof niet leverbaar, waardoor de productie in Ter Apelkanaal niet kon starten terwijl er al wél aardappelen werden aangeleverd. Het inkoopteam moest in zeer korte tijd een alternatief vinden en tegelijkertijd moesten installaties omgebouwd worden. De tijdsdruk en de druk op het team waren ongekend. Deze turbulente start leidde in eerste instantie tot extra kosten en kwaliteitsissues, maar dankzij gerichte programma’s en de enorme inzet van alle betrokken teams, keerde de rust snel terug. De productie draaide vervolgens stabieler en langer door, mede doordat er meer aardappelen beschikbaar waren. 

Dit jaar waren er geen zorgen om voldoende aanvoer van aardappelen. Bij voldoende aardappelen verschuift de aandacht zich nog meer richting de stabiliteit, flexibiliteit en inzetbaarheid van productielijnen. Vooral de stabiliteit van de productielijnen blijft een aandachtspunt. Instabiliteit leidt tot extra kosten en druk op de kwaliteit van de output. Daarom bewegen we meer naar preventief onderhoud en is óók de samenwerking tussen afdelingen verder versterkt. En hier zal ook komend jaar verdere aandacht naar uit blijven gaan. Met als doel een stabiele, veilige en hoogwaardige productie. 

Veiligheid is en blijft onze absolute topprioriteit. Toch zien we helaas een negatieve trend. Het aantal incidenten neemt toe. De oorzaken liggen niet alleen in processen of techniek, maar ook in gedrag en cultuur. Afgelopen jaren zijn al stappen gezet met technische maatregelen, processtructuren en werkvergunningen. Het vervolg zit voornamelijk in een verdere cultuur- en gedragsverandering, en ondanks goede progressie, kost dat tijd. Tijd die we de komende jaren investeren. 

Het nieuwe boekjaar is direct gestart met een mooie mijlpaal: de aankoop van aardappelvlokken en -granulaatproducent Solan in Polen. Avebe is 100 procent eigenaar van Solan en hiermee voegen we zowel veel kennis als een hele regio toe aan onze organisatie. Het is sinds lange tijd dat we groei door overname realiseren en dat zorgt voor positieve energie binnen Avebe. Met deze strategische stap verbreden we het productportfolio en kunnen we sneller inspelen op nieuwe markten en klantbehoeften. Zo beantwoorden we ook de toenemende vraag van klanten door vlokken en granulaten op te nemen in ons aanbod. De afgelopen jaren hebben we gewerkt aan het versterken van onze basis, zodat we nu versneld kunnen groeien in nieuwe segmenten. Bovendien biedt Solan veel innovatiepotentieel: de combinatie van lokale kennis, producttechnologie en klantgerichtheid sluit goed aan bij onze ambitie om innovatie te versnellen en te verbreden.

Ondanks de eerder benoemde volatiliteit en onzekerheden in de markten waar Avebe actief is, is de vraag in deze markten op het moment van schrijven stabiel. Wel staan we voor een aantal flinke aanvullende uitdagingen in teeltjaar 2025. Want, na twee jaar van daling in de zetmeelaardappelteelt, zien we nu een stabilisatie in Nederland en groei in Duitsland. Ook buiten Avebe neemt het areaal toe, met name in Scandinavië. In combinatie met een goede oogst leidt dit tot een stijgend aanbod van zetmeelaardappelen. Tegelijkertijd staat de bredere aardappelsector in Noordwest-Europa onder druk door extreem lage prijzen, structurele overschotten en een afnemende vraag vanuit de fritesindustrie. Avebe volgt deze ontwikkelingen nauwgezet, evenals de economische en geopolitieke dynamiek in Europa en daarbuiten. Ondanks deze externe onzekerheden staat Avebe er goed voor: met een verbreed portfolio, een solide basis en een wendbare organisatie zijn we beter gepositioneerd om kansen te benutten en uitdagingen het hoofd te bieden.

Vanuit de strategie verdienen twee programma’s de komende tijd extra aandacht: verder ontwikkelen van de bestaande eiwitactiviteiten en biobased grondstoffen voor industriële markten. Bij eiwitten ligt de focus op het benutten van de eerdere investeringen, zodat we meer markten en meer verschillende type klanten aantrekken. We zien hier voorzichtig de eerste positieve ontwikkelingen van. Ook het programma Industrial growth krijgt hernieuwde focus, mede omdat het herstel van de bouwmarkt in China minder snel gaat dan verwacht.