5. Strategie | Behaalde resultaten

Royal Avebe bepaalt één keer in de vijf jaar een strategie en eens per jaar wordt deze geëvalueerd. Avebe is nu één jaar onderweg met de strategie Versterken en Versnellen. Een goed moment om een tussentijdse update op te halen bij Marleen de Rond-Schouten en Erik Elderman. 

“Voor Avebe is het essentieel om de zetmeelaardappel relevant te houden in de bouwplannen van onze leden. Daarom staat het verdienmodel van onze leden centraal,” begint Marleen te vertellen. Erik vult haar aan: “We creëren die extra waarde door het portfolio te versterken en beter te kijken naar de marktbehoefte. Vanuit die versterkte basis kunnen we versnellen op plantaardige zetmelen en eiwitten, biobased ingrediënten en verduurzaming in de fabriek en op de akker.” “De manier waarop Avebe nu inspeelt op alle externe veranderingen bevestigt de relevantie van de strategie,” vult Marleen aan.

“Onze medewerkers zijn onze belangrijkste troeven,” gaat Marleen verder. “Om te kunnen versnellen, vragen we eigenaarschap en wendbaarheid van onze medewerkers.” Erik vertelt verder: “We hebben leiders nodig die keuzes durven maken, want met keuzes breng je focus aan. Wij werken met een annual operating plan, een jaarplan waarin wij vanuit de strategie de belangrijkste focusgebieden voor het komende jaar vaststellen en doorzetten naar de organisatie. Dankzij het leiderschapsprogramma zijn onze leiders samen met het team in staat vanuit het Avebe-jaarplan de specifieke bijdrage van teams en individuele doelstellingen in te vullen. Dit leggen we vast in de HR-gesprekscyclus. Met de discipline-overstijgende doelstellingen werken we meer samen, meer als één geheel met één belang. Als één Avebe.”

Als Marleen en Erik terugblikken op afgelopen jaar, begint Marleen met een opsomming van datgene wat goed ging: “We hebben ons productportfolio minder complex gemaakt, zodat we concurrerender zijn. Wat ook goed gaat, maar veel tijd kost, zijn de ontwikkeltrajecten met klanten om onze ingrediënten in de recepturen van de klant te krijgen. Onze applicatiekennis is daarbij onze kracht. Waar we ook trots op zijn, is het opzetten van het innovatieportfolio voor industriële producten. Op de productielocatie in Foxhol tonen we wendbaarheid wat resulteert in meer focus op toegevoegde waarde binnen ons gemodificeerde zetmeelportfolio voor industriële toepassingen.”

Marleen vertelt dat de teelt van zetmeelaardappelen in heel Europa afneemt: “Dat komt door klimaatverandering, veranderende wet- en regelgeving, stijgende teeltkosten en concurrentie op de akker. Het is van groot belang dat de prijs die wij onze boerenleden betalen goed is en een stijgende lijn laat zien. Erik doet dan ook een oproep: “Om extra meerwaarde te garanderen moeten we nog meer vanuit onze kernwaarden opereren: samenwerken, verantwoordelijkheid nemen en ontwikkelen.” Marleen vult aan: “Dit hebben we concreet gemaakt door het stimuleren en borgen van de Play to Win-competenties die we graag zien in de organisatie: reflecteer, vernieuw, verander, realiseer en verbind.”

De opdracht is 30 procent CO₂-reductie binnen het inkooppakket, vóór 2030. Die opdracht pakt de afdeling Procurement van Leonard de Weijs met beide handen aan. “Het allerbelangrijkste vind ik dat we dit project in scope 3^* gestart zijn,” zegt Leonard. “Als organisatie kunnen we ook zeggen: we wachten, want duurzaamheid levert niet per se morgen al geld op. Maar wij beginnen dus wel én het levert ook al besparingen op.” Leonard somt op dat er projecten lopen op chemie en transport en dat er acht subprogramma’s zijn gestart om verpakkingen te verminderen, te hergebruiken of te recyclen. Ook is vanaf dit jaar een basisgrens op uitstoot vastgesteld en wegen in aanbestedingstrajecten de duurzaamheidscriteria zwaarder dan voorheen. Leonard vat het zo samen: “Duurzaamheid is niet langer een optie, maar een eis. En daar ben ik trots op.”

“Voor de inkoop van één van onze chemicaliën zijn we, op basis van de financiële voorwaarden en de ecologische footprint, van leverancier gewisseld. Daarmee realiseerden we een vermindering van 4.000 ton CO₂.”

"De reductie van CO₂ is voor ons het belangrijkst, maar duurzaam inkopen is meer dan dat. Het nemen van maatschappelijke verantwoordelijkheid hoort daar ook bij. Vaak gaat het over dingen die verder weg voelen. Hoe gaat de leverancier om met mensen, bijvoorbeeld. Is er geen sprake van uitbuiting? Zorgt de inkoop van onze grondstoffen niet voor de kap van bossen? Zo hebben we van één product het recept aangepast, waardoor we vrijwel geen palmolie meer inkopen en wat we nog inkopen is natuurlijk gecertificeerd."

Het watergebruik van Royal Avebe is de afgelopen jaren flink verminderd. “Dat hebben we deels bereikt door hergebruik”, legt Kees Maarschalk uit: “We gebruiken hetzelfde water in meer processtappen. Het voordeel is helder. We trekken minder oppervlaktewater in en we lozen ook minder. Nadeel is wel dat zouten uit de processen in steeds minder lozingswater komen te zitten. Door deze hogere zoutconcentraties lopen we tegen de grenzen van het hergebruik. Dus we staan voor de volgende stap.”

“En de bron is in dit geval wat anders dan de waterbron,” aldus Kees en Jacob. “Beginnen bij de bron betekent dat we minder zouten toevoegen of laten ontstaan in het productieproces,” vertelt Kees. “Minder zout is alleen haalbaar door de balans te zoeken in vele variabelen. Die balans vinden we door het beter meten en monitoren van al die variabelen.” Jacob besluit: “Meten is weten, is beheersen. Hiermee gaan we in de komende jaren met de teams binnen Avebe belangrijke stappen zetten.”

“Het meest trots ben ik op de stappen die we hebben gezet om datagedreven onze doelstellingen op duurzaamheid te monitoren. Dit helpt klanten in hun benadering van de markt, om zo de totale uitstoot in de productieketen van het product te kunnen berekenen. Hierin loopt Avebe voorop.” vertelt Goos Wierbos. “Natuurlijk sturen we primair als commerciële afdeling op marges en klanttevredenheid. Bij steeds meer klanten komt de nadruk op het weergeven van de totale CO₂-footprint te liggen.”

Veel klanten willen transparant communiceren naar consumenten, over bijvoorbeeld het waterverbruik of de CO₂-uitstoot in de gehele productieketen. Eén van die klanten is Griffith Foods Europe. Griffith Foods is een wereldwijde productontwikkelingspartner gespecialiseerd in voedselingrediënten, van kruiden en sauzen tot broodbeleg, coatings, smaakstoffen, bakkerijproducten en meer. Zij beloonden Avebe met een Environment Award. Hun motivatie: “Jullie zijn al jaren een belangrijke leverancier voor ons. Bovendien loopt Avebe voorop in duurzaamheid en innovatie, wat in lijn is met onze ambities en prioriteiten.”

Goos mocht deze award in ontvangst nemen: “Ja, zeker smaakt dat naar meer,” lacht hij. “Onze gouden medaille-status van EcoVadis vormt de basis van deze award. Tijdens de uitreiking kon ik ook uitleggen dat wij met onze duurzaamheidsprogramma’s de gehele keten verduurzamen. Zo verlagen we de scope 3^* CO₂-emissies van onze klanten door een kleinere teeltimpact en het verlagen van het watergebruik en de CO₂-uitstoot in onze productie.”

“Een gezond productportfolio betekent een productielijn met een verantwoorde footprint die antwoord geeft op de vragen van onze klanten,” zegt Bas Gerrits. Hij vertelt dat een lang-houdbaar portfolio zorgt voor een goed inkomen voor de boerenleden én medewerkers, en dat allemaal met een verantwoorde footprint. “Daarbij is het fijn als we binnen het portfolio ook balans brengen in zowel voedings- als industriële producten, om wendbaar te blijven in productie en richting de markt.”

Afgelopen jaar is waarde toegevoegd door de minst renderende producten te schrappen. Om zo ruimte te creëren voor groei in de hoogst renderende producten. “Deze periode hadden we alleen ook de uitdaging dat niet alle productielijnen vol stonden. Daarom hebben we snel geschakeld en productielijnen anders ingezet. De flexibiliteit om snel te switchen vind ik één van onze sterkste kwaliteiten.”

“Zo hebben we in de dextrinefabriek op onze productielocatie Ter Apelkanaal samen met onze afdeling Innovatie een clean label productrange ontwikkeld voor voeding, terwijl we daar eerst alleen industriële producten maakten. Dit project was een succes. We kijken nu ook op andere lijnen onder welke voorwaarden we zowel industrieel als voeding kunnen draaien.” 

“Ons portfolio voor plantaardige alternatieven breidt ook steeds verder uit. Denk bijvoorbeeld aan toepassingen in plantaardige kaas, zuivel en vlees- en visvervangers.”

Royal Avebe werkt als één team, oftewel één Avebe, al langer met de kernwaarden: samenwerking, verantwoordelijkheid en ontwikkeling. Maar de wereld verandert snel en daarom is het van belang om ons leiderschap hierop aan te sluiten en door te ontwikkelen parallel aan die kernwaarden. Binnen Avebe wordt dan ook hard gewerkt aan leiderschapsontwikkeling en de ontwikkeling van onze vijf Play to Win kerncompetenties voor alle medewerkers van Avebe. Natasja Turksma en Elke Deinum lichten dat toe: “Naast inhoudelijke kennis wordt het steeds belangrijker dat onze leiders ook aandacht geven aan hun leiderschapsstijl en bijbehorende gedragingen,” legt Natasja uit.

“Met ons team mogen wij de ontwikkeling van het gewenste gedrag verder uitbouwen en faciliteren. Waarbij we de verdieping proberen te bereiken met onder andere het leiderschapsprogramma,” vertelt Elke. Zij benadrukt dat iedereen die aan het programma meedoet na afloop moet denken: “Verandering begint bij mijzelf als leider. Ik ga het gesprek aan en neem bovendien ook verantwoordelijkheid voor mijn eigen gedrag.” 

Volgens Elke en Natasja is authentiek leiderschap ook: “Goed luisteren, je kwetsbaar opstellen, het ongemak laten voelen, jezelf leren kennen én elkaar leren kennen. Goed leiderschap heeft invloed op de dynamiek binnen teams, tussen teams en dus in de hele organisatie.” Natasja en Elke vullen elkaars zinnen feilloos aan: “Leiders hebben de verantwoordelijkheid om te verbinden en iedereen in het team in te zetten op basis van individuele kracht en talent,” vertellen ze gedreven.

“Meer efficiënt de toekomst in en minder handmatig werk. Dat vormt de rode draad in alles wat we doen,” zegt Erik Dijck in het interview samen met Gijs Bleeker. “De laatste paar jaar bouwen we zelf applicaties om de werkprocessen binnen Avebe efficiënter te maken. Inmiddels zijn er 21 live,” gaat Erik verder. Gijs vat het zo samen: “Met low-code software bouwen we beter en sneller. Twee mooie tools zijn dit jaar op deze manier opgeleverd.”

“Het mooie is dat we deze Pricing companion-applicatie zelf hebben ontwikkeld,” vertelt Erik. “Deze toepassing helpt Avebe om een eenduidige en centraal gecoördineerde prijsstrategie te hanteren. Op basis van allerlei kenmerken krijgen accountmanagers een prijsadvies. Ook stelt het ons in staat sneller in te spelen op wijzigingen in de markt.” Daarop komt Gijs met de conclusie: “We kunnen nu veel beter op waarde voor de klant differentiëren.”

Ook AgroInsight is in eigen beheer ontwikkeld. Deze applicatie geeft inzicht in het volledige agro-proces van Avebe: van aandelen, contracten en teeltinventarisatie tot transport- en leverplanning en facturatie. Erik vertelt dat er een enorme efficiëntieslag is gemaakt: “De applicatie biedt veel meer functionaliteiten. De aanvoerplanning wordt nu bijvoorbeeld automatisch gegenereerd. Die werd eerder gemaakt in Excel. De Agro-afdeling is bovendien wendbaarder en meer zelfredzaam en dus klaar voor de toekomst.” Gijs deelt de toekomstvisie: “AgroInsight levert een goede basis voor het portaal en de Avebe-app die onze boerenleden gebruiken. We blijven de komende jaren het portaal en de app verder ontwikkelen en we verwachten dat dit zal bijdragen in het verder versterken van de relatie met onze telers.”

Harm vertelt dat hij veel potentie ziet in het aardappelras Avamond: “Dit ras kan veel kilogrammen produceren.” Hendrik-Jan Schepel van Averis vult hem aan: “Uit toetsing met de raswaardegroep, een soort studiegroep met verschillende telers, blijkt dat dit gewas alleen onvoldoende zetmeel produceert als er te veel stikstof wordt toegediend.” Deze uitkomst is positief, gaat hij verder: “Door rassen te toetsen, krijgen telers straks specifieke informatie per ras. Zo kunnen ze het teeltplan aanpassen en maximaal rendement halen. Als rassen specifieke teeltmaatregelen krijgen, bijvoorbeeld op het gebied van pootgoedvoorbehandeling, bemesting en bewaring, kan de zetmeelopbrengst per hectare omhoog.”

Reinier Fluks is één van die telers die in de raswaardegroep is aangesloten: “In de eerste plaats wil ik wat leren, want aardappelen zijn een groot deel van mijn areaal. Daarnaast heb ik er aardigheid aan om kennis te delen en te toetsen.” Reinier legt uit dat de telers zijn verspreid over het gehele gebied van Avebe, zodat de veelbelovende rassen ook op grotere schaal in de praktijk kunnen worden getoetst.